Miejsca doraźnego schronienia - modernizacja i adaptacja pomieszczeń

Organizacja MDS opisana jest w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 lipca 2025 r., które określa wymagania organizacyjne i techniczne dla miejsca doraźnego schronienia (MDS) — w tym obowiązek oceny faktycznego stanu technicznego obiektu, opracowania dokumentacji przystosowawczej oraz wymogi dotyczące konstrukcji i parametrów elementów (np. grubości i klasy betonu dla stropów i ścian) przydatnych do organizowania mds.

Etapy procedury diagnostycznej przygotowania MDS

Zbierz i przeanalizuj dokumentację wykonawczą, protokoły odbioru oraz wszelkie zapisy o naprawach i modernizacjach (podstawa do porównań).
Wykonaj wizję lokalną: inwentaryzacja uszkodzeń powierzchniowych, rys, odspojenia tynku, oznak korozji zbrojenia; wyznacz elementy krytyczne (stropy, belki, ściany nośne).
Przeprowadź NDT przesiewowe na całej powierzchni krytycznych elementów: młotek odbiciowy (sklerometr), pomiary ultradźwiękowe prędkości fali, GPR do lokalizacji zbrojenia i pustek oraz termowizja dla wykrycia zawilgocenia.
Na podstawie NDT wytypuj lokalizacje do poboru rdzeni; pobór rdzeni wykonaj zgodnie z normami i procedurami technicznymi, minimalnie 3 rdzenie na element krytyczny, więcej przy rozproszonej degradacji.
Badania laboratoryjne rdzeni: próba ściskania do określenia fck in situ, pomiary gęstości, wilgotności i ocena składu/porowatości. Koreluj wyniki NDT z wynikami rdzeniowymi (kalibracja sklerometru/US) dla mapy stanu technicznego elementu.

gdy planowane MDS ma być zlokalizowane w częściach budynku o podłodze zagłębionej (kondygnacje podziemne, garaże) lub pod strefą prognozowanego zagruzowania;
gdy dokumentacja projektowa jest niepełna, brak jest pewnych danych o klasie betonu lub sposobie wykonania elementów;
przy podejrzeniu uszkodzeń konstrukcji, przeciążeniach historycznych, korozji zbrojenia albo zmianie sposobu użytkowania (np. zwiększenie pojemności mds).
aby potwierdzić nośność i stan konstrukcji (stropy, ściany, podpory) aby bezpiecznie użyć pomieszczeń jako miejsca doraźnego schronienia.
kryterium decyzji: porównanie zmierzonej fck (rdzenie lub sklerometria) i stanu zbrojenia z wymaganiami rozporządzenia (np. stropy żelbetowe ≥ C25/30 i wymagane grubości) — jeśli niezgodność, zastosować ograniczenia pojemności lub środki wzmacniające.

Zakres prac, lokalizacje pomiarów i poboru rdzeni, protokoły badań NDT, wyniki badań rdzeniowych, wnioski o nośności (porównanie z wymaganiami rozporządzenia), rekomendacje: akceptacja / ograniczenie pojemności / wzmocnienia; projekt naprawczy jeśli wymagany.

Przegląd dokumentacji: projekty, protokoły odbiorowe, dokumentacja napraw i modernizacji, protokoły betonowania.
Inspekcja wizualna i inwentaryzacja: powierzchniowe uszkodzenia, spękania, ślady korozji, odspojenia tynku.
Badania nieniszczące (NDT) przesiewowe:
- młotek odbiciowy (sklerometr) — mapa twardości powierzchni, identyfikacja stref podejrzanych, potwierdzenie klasy betonu
  - Badanie młotkiem schmidta
- pomiary ultradźwiękowe — prędkość fali, lokalizacja nieciągłości i pustek;
  - Ultradźwiękowe badanie betonu
- georadar (GPR) — lokalizacja zbrojenia, pustek i rozmiaru wad;
  - Badanie georadarem betonu
  - Skanowanie betonu i wykrywanie zbrojenia
- termowizja — wykrycie zawilgoceń, odspojenia warstw.
Wytypowanie i pobór rdzeni: lokalizacje wybrane na podstawie wyników NDT; liczba rdzeni zależna od rozkładu wyników i krytyczności elementu.
Badania laboratoryjne rdzeni: przycięcie, sprawdzenie gęstości, zawartości wody, analiza składu, próba ściskania do określenia fck in situ.
Badania dodatkowe: analiza stanu zbrojenia (korozja), badanie przyczepności powłok, analiza mikrostruktury i porowatości w razie potrzeby.
- Badanie przyczepności powłoki metodą PULL-OFF

Metoda odniesienia: badanie wytrzymałości betonu z rdzeni pobranych z konstrukcji — wynik z rdzenia skalibrowany do warunków wykonania stanowi podstawę decyzji.
Metody wspomagające: korelacja wyników NDT (sklerometr, ultradźwięki) z wynikami rdzeniowymi w celu rozbudowy mapy stanu technicznego elementu i ograniczenia liczby odwiertów.
Kryteria przydatności: porównać zmierzoną fck z wymaganiami rozporządzenia i projektem (np. stropy w pomieszczeniach mds powinny odpowiadać klasie i grubości określonej w załączniku; tam strop żelbetowy wymaga klasy co najmniej C25/30 i minimalnych grubości zależnych od lokalizacji).
Niepewności i margines bezpieczeństwa: uwzględnić degradację materiału, efekty wykonania i wiek konstrukcji; przy granicznych wynikach zaleca się rozszerzenie programu badań i konsultację projektanta konstrukcji.

Zlecenie i plan badań (określenie celu: adaptacja/tymczasowe obciążenia/zwiększona pojemność).
Zebranie dokumentacji i wykonanie wizji lokalnej.
Przesiewowe Badania NDT betonu na całej powierzchni elementów krytycznych.
Wytypowanie punktów do poboru rdzeni (min. 3–5 na element krytyczny lub więcej przy rozproszonej degradacji).
Pobór rdzeni zgodnie z normami, transport i badania laboratoryjne.
Analiza wyników, korelacja NDT–rdzenie, ocena nośności i rekomendacje (wzmocnienia, podpory tymczasowe, ograniczenie pojemności mds).
Opracowanie raportu diagnostycznego i dokumentacji przystosowawczej niezbędnej dla terytorialnego organu ochrony ludności oraz inżyniera projektanta; raport zawiera wnioski o zgodności z wymogami rozporządzenia i proponowane prace adaptacyjne.

jeżeli fck < wymagana wartość: wzmocnienie stropu (system podpór tymczasowych zgodnie z dokumentacją), wykonanie uzupełnień żelbetowych lub płyt nakładkowych;
miejscowe naprawy betonu, oczyszczenie i zabezpieczenie zbrojenia, iniekcje żywicowe w przypadku rys strukturalnych;
ograniczenie pojemności mds lub redystrybucja przestrzeni na czas napraw, aż do pełnej odbudowy nośności.

Raport diagnostyczny powinien zawierać: zakres prac, lokalizacje pomiarów, protokoły NDT, wyniki badań rdzeniowych, ocenę nośności, wnioski i zalecenia wykonawcze oraz projekt naprawczy (jeśli wymagany).
Ostateczne zatwierdzenie mds i ewentualne nakazy przystosowania wynikają z decyzji terytorialnego organu ochrony ludności na podstawie dokumentacji i ekspertyz technicznych wymaganych przez rozporządzenie.